UBMTA 2.0

ในตอนที่ผ่านมา ผมเคยบอกว่าจะหารูปรถมาให้ดู แต่ด้วยประสบปัญหาหลายๆ อย่างเลยไม่ได้ถ่ายรูปมาให้ดูเสียที ตอนนี้ก็นึกภาพรถเบนซ์พ่วงไปพลางๆ ก่อนแ้ล้วกัน (จริงๆ มันก็มีอีกหลายยี่ห้อนะ)

หลังจากที่ได้ไปสืบค้นประวัติมาบ้างก็ทำให้ทราบว่ากิจการรถเมล์ในเมืองที่ผมพักอาศัยอยู่ เพิ่งจะมีอายุได้เพียงแค่ห้าสิบกว่าปี ซึ่งเรื่องนี้คงต้องย้อนไปสมัยสงครามโลกเลย เพราะเมื่อก่อนเมืองนี้ใช้รถแทมป์ (TAMS) ในการเดินทางเป็นหลัก แต่เนื่องจากภัียสงครามทำให้เกิดความเสียหายมาก เลยต้องไปขอยืมรถเมล์จากเมืองอื่นมาใช้ แล้วสุดท้ายก็ยุติการบริการรถแทมป์ไปในที่สุด (ขายรถแทมป์ให้เมืองอื่น)

ระบบเส้นทางรถที่นี่เป็นโครงข่าย อาจจะด้วยเพราะถนนในเมืองนี้ที่เป็นใยแมงมุม ขดวนไปวนมา รถก็เลยขับอ้อมไปอ้อมมา บางบริเวณเดินแค่นิดเดียวก็ถึงแล้ว แต่ด้วยถนนไม่อำนวยให้รถเข้า ก็เลยต้องขับรถไปอ้อมทำให้เสียเวลาเดินทางพอสมควร แต่ก็ถือว่าเป็นการกระจายรถเข้าหาคน ด้วยถนนลักษณะดังกล่าวจึงเกิดโซนในการเก็บค่าโดยสารขึ้น นั่งไกลก็เสียแพง ไม่มีเพดานสูงสุด แต่ค่ารถที่เมืองนี้ค่อนข้างแพง ดังนั้นการใช้พวกบัตรโดยสารประเภทต่างๆ จึงเป็นที่นิยมมาก

การจัดการของรถที่นี่ กลางเมืองมีท่ารถเมล์ใหญ่หนึ่งท่า (Bushof) ภายในก็ไม่ได้มีอะไรมากไปกว่าเป็นป้ายรถขนาดใหญ่ที่เคยเล่าให้ฟังว่ามีมากกว่าสิบป้าย แล้วรถก็ไม่มั่ว เพราะแต่ละป้ายหยุดรถมีการระบุสายที่จะเข้ามาจอดอย่างชัดเจน แล้วด้วยการบริหารตารางเดินรถที่ดี ทำให้ไม่เกิดปรากฏการณ์ที่รถทุกสายที่ต้องเข้าป้ายจะมารวมตัวกันอย่างพร้อมหน้า ซึ่งตรงจุดนี้คงต้องยกให้เรื่องของจราจร เพราะที่นี่ถึงจะติดไฟแดงบ่อย หรืออะไรก็แล้วแต่ แต่รถมาค่อนข้างตรงเวลา อาจจะมีช้าบ้าง แต่ก็ไม่ได้ทำให้เกิดปัญหาแบบบ้านเรา ซึ่งตรงจุดนี้ก็ต้องยกความดีให้กับป้ายรถเมล์ที่สามารถบอกเวลาเดินรถและเส้นทางเดินรถได้อย่างแม่นยำ

อู่รถเมล์กระจายไปอยู่รอบนอกของเมือง ผมไม่มีโอกาสได้ผ่านไปยังอู่รถเมล์เสียทีจึงยังไม่เห็นว่าเขาทำอย่างไรกับรถที่ให้บริการ แต่เท่าที่เห็นของเมืองอื่นๆ (ที่นั่งรถไฟผ่านไปเจอพอดี) ก็ดูไม่ต่างจากบ้านเราเท่าไร คือเป็นแค่ที่จอดรถเก็บรถ แล้วก็อาจจะมีส่วนบำรุงรักษาตามที่ควรจะมี

แล้วผมอยากจะให้เมืองไทยนำระบบอะไรไปใช้บ้างล่ะ?

สิ่งที่ผมอยากได้จริงๆ ในตอนนี้คือ ระบบป้ายรถเมล์ ไม่ต้องให้มันตะโกนบอกก็ได้ว่าอีกกี่นาทีสายอะไรมา เอาแค่ให้ป้ายรถเมล์ของบ้านเรามีเส้นทางเดินรถของทุกสายที่ผ่านป้ายนั้นถูกต้องก็น่าจะเพียงพอ เพราะปัจจุบันเรายังเห็นป้ายรถเมล์ที่มีเลขสายบนป้าย ไม่ตรงกับรถที่ผ่าน บางสายก็ไม่มีตัวตนอยู่จริงแต่ก็ยังอุตส่าห์เผื่ออนาคตมาใส่ในป้าย บางสายเปลี่ยนเส้นทางหนีไปแล้ว แต่ก็ยังไม่ยอมหายไปจากป้ายเสียที

เรื่องต่อมาที่ต้องทำกับป้ายรถเมล์คือ กำหนดชื่อป้ายให้เป็นระบบเสียที ซึ่งเรื่องนี้จะโยงกลับไปยังระบบเส้นทาง เราต้องตั้งชื่อป้ายให้ครบเสียก่อน แล้วเราต้องบังคับให้ได้ว่ารถทุกสาย ให้จอดเฉพาะป้ายที่มีระบุไว้ในสัมปทานเท่านั้น ห้ามจอดป้ายนอกเหนือจากนี้ ซึ่งตรงจุดนี้จะช่วยเรื่องการทับซ้อนของเส้นทางได้ รถจะขี่กันบนถนนก็เชิญ แต่ป้ายนี้สายนี้ห้ามจอด ดังนั้นเส้นทางก็จะไม่ทับซ้อน ทุกคนจะอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข

เรื่องต่อไปคือมารยาทพนักงาน ผมไม่ค่อยคิดอะไรมากนะ แต่แค่อยากให้เราบังคับพฤติกรรมของผู้ให้บริการและผู้ใช้บริการให้อยู่ในจุดที่สมดุล เคารพกฏกติกา ไม่ขึ้นรถนอกป้าย ถึงป้ายแล้วต้องเข้าป้ายเพื่อจอด รักษาเวลาเดินรถสุดชีวิต ซึ่งตรงนี้น่าจะทำยากเพราะปัญหาจราจรในบ้านเรา การจัดการเส้นทางใหม่แบบที่เขากำลังทำเพื่อรถใช้ก๊าซก็น่าจะเป็นทางออกที่ดี

ระบบตั๋ว น่าจะมีความหลากหลายและเข้าถึงง่าย จริงๆ จุดนี้ประเทศนี้เหมือนบ้านเราคือ ไม่ยอมกระจายจุดขายตั๋วพิเศษพวกนี้เหมือนบ้านเรา (เพราะที่นี่ไม่มีร้านสะดวกซื้อ แล้วก็ไม่มีพนักงานเร่ร่อนแบบบ้านเรา) แต่ที่บ้านเรายังแพ้คือ ประเภทตั๋วยังไม่หลากหลายพอ ปัญหาอาจจะเกิดจากการที่มีผู้ประกอบการมากรายจนเกินไป ทำให้ไม่สามารถตกลงกันในเรื่องส่วนแบ่งเหล่านี้ได้ แต่ถ้าเราเปลี่ยนระบบไปใช้ระบบเช่าเดินรถแทน ปัญหานี้อาจจะถูกแก้ได้โดยง่าย จริงๆ ที่นี่เท่าที่ผมเห็นมีผู้ประกอบการ 4 ราย เป็นของต่างชาติสองบริษัท ของเยอรมันอีกสองบริษัท แต่ด้วยการวางข้อตกลงที่ชัดเจน ทำให้ผู้ประกอบการทุกรายยึดถือในระบบและมาตรฐานบริการเดียวกัน ทำให้สามารถผลักดันให้ทำอะไรเหมือนๆ กันได้ (ไม่แน่ใจว่ารถต่างชาติที่เข้ามานี่เป็นการเข้ามาเดินรถแบบรถเอกชนร่วมบริการ หรือแค่รับเช่าเหมาบริการไป)

คิดว่าถ้าเขาเอาไปปรับแก้ได้ ก็น่าจะเห็นคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของผู้ใช้บริการระบบขนส่งสาธารณะในบ้านเรา หวังว่าจะมีอะไรไปเตะตาผู้บริหารบ้างนะ